Başarıya Giden Yol: Hedef ve Amaç Sahibi Olmak

 

   Hepimiz, hayatımızın çeşitli noktalarında kendimize hedefler koymuşuzdur. Bunlar kısa vadeli veya uzun vadeli hedefler olabilir. Sağlıklı besleneceğim, üniversitede şu bölümü kazanacağım, her gün kitap okuyacağım gibi.

    Bu hedeflerin kaçını sürdürebildiniz? Kaçında başarılı olabildiniz? Hedefleriniz bir amaca hizmet ediyor muydu? Hedefler koyarken neleri düşünerek belirlediniz hedeflerinizi? Doğru hedefler koyduğunuzu düşünüyor musunuz?

   Bu soruları hiç düşünmemiş olabilirsiniz. Hedef nasıl belirlenir, hedeflerimize nasıl ulaşırız, motivasyonumuzu nasıl sağlarız gibi soruların cevaplarını bu yazımızda bulabileceksiniz.

Hedef ve Amaç Arasında Nasıl Bir İlişki Var?

   Amaç hayatta erişilmek istenen sonuç olarak tanımlanırken, hedef bu amaca ulaşmak üzere atılan adımlardır. Amacımız mutlu olmaksa bu yolda yapacağımız eylemler mutlu olmak için hedeflerimizdir.

   Yani amaç sahibi bir insan olmak hedef belirlemede önemli bir unsurdur. Yol belli olduğunda ilerlemek kolaylaşır. Bireyin ya da organizasyonun var oluş nedenini ve ulaşmak istediği noktayı tanımlaması aynı zamanda motivasyonel bir unsurdur.

Hedef nasıl belirlenir? Bu zamana kadar doğru hedefler koymuş muyduk kendimize?

   Amacımıza giderken bize doğru yolu gösterecek navigasyona ihtiyacımız vardır. Hedef belirleme yöntemlerini navigasyonunuz olarak kullanabilirsiniz. Hedef belirlerken en önemli nokta kişinin kendisini tanıması, analiz etmesi ve keşfetmesidir. Kendinizi tanımak ve eksik yönlerinizi güçlü yönlerinizi keşfetmek için SWOT Analizi, Johari Penceresi gibi yöntemleri uygulayabilirsiniz. Bu yöntemleri uygularken bazı sorulara cevap vermen gerekir: Zayıflıkların neler? Bu zayıf yönlerin nelerden kaynaklanıyor? Çözmek için planın var mı? Güçlü yönlerin neler?

   Bu gibi sorulara cevap vererek hedefimizi belirlerken güçlü yönlerimizi fırsata çevirip fayda sağlayabilir, zayıflıklarımızı analiz edip hedefe dönüştürerek güçlendirebiliriz. Örneğin amacımıza ulaşmak için yabancı dil yeteneğimizin eksik olduğunu farketmişsek dil öğrenme hedefini belirler, bunun için çalışırız.

‘Neden’ini bul

   Kendinizi keşfetme sürecinden sonra, geriye çok önemli bir soru kalıyor: “Neden?” Neden bu hedefi koydun kendine? Bu hedef hangi amacına hizmet ediyor? Sağlam bir neden olursa, hedefin sürdürülebilirliği daha çok olur ve karşılaşılan zorluklarla daha kolay baş edilir.

   Bu yazıyı okurken bu yöntemleri uygulamayı düşündüyseniz, hedef belirlemeyi kafanıza koyduysanız, şunu da sorgulamak önemli:

Hedef koymak neden bu kadar önemlidir?

   Eğer hedef odaklı insanlar olursak hedef bir kere belirlendikten sonra hedefe kilitlenir ve önümüze çıkan bütün engelleri aşarak bu hedefe varmak için koşarız. Amaç sahibi insanlar olursak hedefler bizim için motivasyon ve enerji kaynağı olur. Bir hedef belirlediğiniz an hayatımız anlam kazanır. Hedeflerimiz bizi geliştirir, bir konumdan başka bir konuma taşır. Hayatımızı düzene koymamızı sağlar. Hedefler, kişilere de kurumlara da bir dinamizm ve enerji verir; hayatımıza heyecan katar.

   Özellikle öğrenciysek, bu yıllarımızda kendimizi tanımak açısından hedef belirlemek çok önemlidir; bizi meslek hayatımızdaki başarımıza yönlendirecektir.

İş hayatında amaç sahibi olmak

Hayatımızdaki amacı bulursak, iş hayatımızda da yaptığımız işi iş gibi değil amacımızı yerine getirme yolunda bir araç olarak görürüz. İş hayatında amaç sahibi olmak ve hedefler belirlemek işimizi daha motivasyonla yapmamızı sağlar. İş hayatında amaç sahibi olmanın önemini NASA’daki bir bekçiden öğrenelim:

         1960’larda NASA’da çalışan bir bekçi vardı. NASA, Başkan John F. Kennedy tarafından     gözden geçiriliyordu. Başkan Kennedy etrafta dolaşırken, bekçiye rastladı ve “Merhaba, ben John F. Kennedy, burada ne yapıyorsun?” diye sordu. Bekçi, “Merhaba başkanım, burada insanların aya gönderilmesine yardımcı oluyorum.” diye cevap verdi…

İnsanlar, işlerinde büyük ve anlamlı bir amaca hizmet ettiğini hissetmek isterler.

Bu örnekteki gibi işimizi yaparken yaptığımız işin ötesinde bir amaç taşırsak, daha anlamlı ve motive bir iş hayatımız olur. Bir amaca hizmet ettiğimize inanırsak zorluklar karşısında direncimiz artar.

Hedefimizde motivasyonu ve sürekliliği nasıl sağlayacağız?

 Eminim hedefler koyup bir süre sonra vazgeçenler, sürdüremeyenler vardır aranızda. Bu sorunun nasıl önüne geçeceğiz? Bunun için 5 temel önerim var:

•     Kendini tanı. Kendi ilgilerine, zevklerine göre hedefler belirle
•   Duygusal çevikliğini koru. Dışarıdan gelen yorumlar seni etkilemesin. Sana empoze edileni           değil,        kendi istediğini benimse.
•  Değerlerinden vazgeçme. Senin için ne önemliyse onu koru.
•  Planlı hareket et. Tek bir plana bağlı kalma, alternatif planların da olsun.
• Mükemmel plan yapma. Ulaşılabilir hedeflerle başla.

    Motivasyon her bireyde zaman zaman düşer ve yükselir. Bu durum son derece normaldir. Önemli olan düşüş yaşanan zamanlarda düşüşün nedenlerini bilmek ve zarar verici noktaya gelmeden önüne geçebilmektir. Bu gibi dönemlerde geçmişte yapılanlara yeniden bakmak umutsuzluk duygusunu yapabilirim duygusuna çevirmeyi kolaylaştırır. Kendine inanmak gidilmek istenen yolda en büyük motivasyondur. Aynı zamanda kişiler, kendisine inanan insanlardan da güç alabilmektedir.

Hedef belirleme, kişinin kendini tanıma yolculuğudur.

Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı’na Göre;

“Kişinin belli bir işi başarma motivasyonu o konuda kendini ne 

ölçüde yeterli ve yetkin gördüğü ile ilgilidir.”

Bandura’nın bu sözüne göre de hedef koyduğumuz konuda yetkinliklerimizi geliştirmenin motivasyonumuzda büyük etkisi olacağı sonucunu çıkarabiliriz.

Motivasyonu sağlamada da birkaç yöntem önereceğim:

·         Hedef koymayı sürekli hale getir.
·         Hedeflerini tamamladığında bunu kutla!
·         Geriye dönüp bak, analiz yap. Neyi daha iyi yapabilirdin?

 

Planını Yap, Engellere Hazırlıklı Ol

  Bir hedef belirledikten sonra bu yolda çeşitli engellerle karşılaşabiliriz. Bu yüzden adım adım ilerlerken hayal kırıklığına uğramamak ve motivasyonumuzu düşürmemek için olumsuz sonuçlarla karşılaşmaya hazırlıklı olmalı, önceden alternatif planlarımızı belirlemiş olmalıyız. Hedefimize giden yolda olumsuz sonuçlar bizi çok şaşırtmamalı veya pes etmemize sebep olmamalı. Olanı kabul edip hedefimiz için çabalamaya devam etmeye odaklanmalıyız. Tam bu noktada önceden belirlediğimiz alternatiflerimiz olan B, C planlarımız devreye girer.

“Ama ben sonuç olarak hedefime ulaşamadım.” gibi bir düşünce içerisinde olmamalıyız çünkü mutluluk sonuçta değil süreçtedir. Bu süreçte başardığımız hedefler oldu, başaramadıklarımızdan da dersler çıkardık.

   Sonuç olarak; hayatımızdaki amacı bulmak, bu amaca yönelik hedefler belirlemek bir kendini tanıma sürecidir. Birinci önceliğimiz kendimizi tanımak olmalıdır. Doğru hedefi ancak bu şekilde belirleyebiliriz. Ve en önemlisi de bir planımızın olmasıdır. Plan mükemmel olmak zorunda da değildir, sadece size özgü olmalıdır.

Ø         Gelecek için bir hedef belirler ve çabamızı o yolda gösterirsek, çabamız değerli olmaya başlar. Nereye gideceğimizi bilmiyorsak, hangi yoldan gittiğimizin bir önemi yoktur...

 

Amaçlarımız, eylemlerimize ışık tutar...