Geleceğin İş Modelleri Nelerdir?

Geleceğin İş Modelleri Nelerdir?

Bu ay geleceğin iş modelleri üzerine edindiğim bilgileri yazımda bulabilirsiniz. Okuyucularımız için yararlı olmasını umar keyifli okumalar dilerim.

İş Modeli Nedir?

Geleceğin iş modellerine geçmeden önce iş modeli kavramını anlamamız gerekiyor. Tanımı, bir işletmeyi pazarda kârlı bir şekilde işletebilmek için hazırlanmış plandır. Temel bileşeni değer teklifidir. Aslında bu sistem, bir şirketin sunacağı hizmetlerin tanımlanmasını, müşterilerin bu hizmeti tercih etme nedenlerini ve rakiplerinden ayıran özelliklerini ifade eder. Başlıca iş modellerine örnekler verecek olursak çapraz satış bunlardan birisi. Çapraz satışta, müşteriye almak istediği ürünün yanında ek bir ürün sunularak satışların arttırılması amaçlanır. “Hamburgerinizin yanında patates kızartması ister misiniz?” sorusu, aslında hepimizin yakından tanıdığı bir iş modeli olduğunu bizlere gösteriyor. Abonelik modelinde müşteri, sürekli olarak erişmek istediği hizmete düzenli aralıklarla ödeme yapmalı. Bu iş modelini de Netflix kullanmaktadır. Freemium da ise ilk olarak temel ürün ücretsiz sunulup müşteri tabanı oluşturulur. Sonrasında ek özelliklere sahip olmak için ücret ödemeniz gerekir. Burada ise Spotify’ı örnek gösterebiliriz.

İş Modeli Kanvası Nedir ve Neyi Amaçlar?

Yeni bir işletme; yatırımcı çekmek, doğru iş ortaklıklarını kurabilmek, gelir/gider oranını dengeleyebilmek ve yetenekli kişilerin işe alınmasını sağlamak için güçlü bir iş modeline sahip olmalıdır. Bunun için pazarlamanın önemi büyüktür. Kurulu işletmeler ise sahip oldukları iş modelini sıklıkla güncellemelidir. Aksi halde, son trendleri yakından takip edemez ve karşılaşılacak zorlukları öngöremezler. Değişime ayak uyduramayan şirketlerin geleceğinin parlak olmadığını söyleyebiliriz. Peki bunun önüne nasıl geçeriz? Bu noktada devreye iş modeli kanvası giriyor. Alex Osterwalder tarafından 2008 yılında geliştirilen iş modeli kanvası girişimcilere/işletme sahiplerine iş fikirlerini değişen koşullara göre güncelleyebilecekleri bir ortam sunarken yatırımcıları da en kârlı yatırımlara yönlendirmektedir. Haftalarca uğraşmak ve sayfalar arasında kendinizi kaybetmek yerine her şeyi tek sayfada göreceğiniz bir iş modeli kanvası hazırlamak zaman ve emek tasarrufu da sağlayacaktır. Genel amaçlarından bahsedecek olursak:

• Aklınızdaki modeli somutlaştırarak daha net fikirler elde edebilirsiniz. Ortaklarınız planınızı daha iyi anlayacak ve uyum sağlamaları kolaylaşacaktır.
• Müşterilerinizin istek ve beklentilerini daha iyi anlar onları daha yakından tanıyıp en uygun ürünü/hizmeti sunarsınız.
• Ayrıca eksiklerinizi hızlıca fark edip düzeltmenizi kolaylaştırır.

İş Modeli Kanvası Nasıl Hazırlanır?

Sayfanızı üstünde durmanız gereken temel başlıklara bölerek her başlık altına sahip olduğunuz olanakları, kaynaklarınızı ve işleyiş tarzınızı yazmanız gerekir. Bu başlıkları ise müşteri segmenti/ilişkileri, değer önerileri, kanallar, ortaklıklar ve temel kaynaklar şeklinde sıralayabiliriz. Bu şekilde her şeyi tek sayfada görerek kendinize ve iş arkadaşlarınıza büyük bir kolaylık sağlayıp iş modelinizi verimli bir şekilde güncelleyebilirsiniz.

Geleceğin İş Modelleri

Ve gelelim asıl konumuza. Buraya kadar iş modeli hakkında temel bilgileri edindik, şimdi ise geleceğe odaklanabiliriz. Sizce gelecekte neler değişecek veya değişmeyecek? İş hayatımız bundan ne kadar ve nasıl etkilenecek hiç düşündünüz mü? Biz bu konuları detaylıca araştırdık ve öne çıkan iki iş modelini sizlere söyleyebilirim: Holakrasi ve sosyal girişimcilik. Gelin bu modelleri yakından inceleyelim.

Holakrasi Nedir?

Çoğumuz hiyerarşiyi biliyoruz. Peki hiyerarşinin ve müdür odalarının olmadığı, CEO ve stajyerin aynı hedefe koştuğu bir ortam? İşte, geleceğin iş modeli holakrasi. Holakrasi, yöneticilerin yetki ve sorumluluklarının organizasyonun her kademesine yayılmasını öneren, herkesin üretim sürecine dahil olduğu bir sistem. Bu sistemin temel yargıları Agile ve Scrum’dur. Agile, bir organizasyonun yeni koşullara uyum sağlayıp yeni iş fırsatları yaratmak için yönünü değiştirebilme yeteneğidir. Scrum ise bu değişim doğrultusunda oluşturulan planlama çerçevesidir. Temellerinde “değişim” yatan bu iki kavram içindeki yapılar uyumlu olmalıdır. İkisinin kesiştiği ortak değerler ise; Kendi Kendini Organize Eden Takımlar ve Çapraz Fonksiyonlu Takımlardır. Kendi kendini organize eden takımlar, motive bir şekilde yeni değerler üretmeyi amaçlar. Takımlar, hedeflerini ve iş yapış şekillerini kendileri belirlemeli. Çapraz fonksiyonlu takımlar ise bir hedefi gerçekleştirirken ihtiyaç duyulan yeteneklere sahip kişilerin bir arada çalışmasıdır. Bu yeteneklere planlama, pazarlama ve satışı örnek gösterebiliriz. Bu kişiler birbirine destek olur ve bütünlük sağlarlar. Holakrasi oyunlaştırarak daha iyi uygulanabilir. Holakraside sadece 'Circle' adı verilen ve ortak kümeleri olan çemberler var. Bir projeden sorumlu çemberler netleşiyor ve çemberlerin yaptığı işlere isteyenler dahil oluyor. Tabii burada gönüllü olarak her işe girilmesini de desteklemek için oyunlaştırmayla puanlar veya rozetler veriliyor. Kaç Circle'dasın, hangi circle en iyi durumda bunların hepsi şeffaf bir şekilde açıklanıyor.

Holakrasinin Avantajları ve Dezavantajları

Çoğu konuda olduğu gibi holakrasinin de artıları ve eksileri var. Avantajlarına bakarsak herkes fikrini dilediği gibi söyleyebilecek. Takımların yaratıcılıkları artacak. Herkesin görevi belli olduğu ve yönetici de olmadığı için işin onaylanma süreci ortadan kalkıyor, bu şekilde işler daha hızlı ve verimli bir şekilde tamamlanmış oluyor. Dezavantajlarını ise sistemin yeni olmasından kaynaklı yaşanan adaptasyon sorunları ve yönetici olmadığı için yöneticilerin işlerini kaybetmesi olarak bahsedebiliriz.

Sosyal Girişimcilik

Ve sizlere son olarak bahsetmek istediğim iş modeli ise sosyal girişimcilik. Bunu bir hikaye olarak düşünebilirsiniz. Bu yolda “neden” çıktınız, hedefiniz “ne” ve hedefinizi “nasıl” gerçekleştirmek istiyorsunuz? Elde ettiğiniz sonuç ise sadece size değil “topluma” neler kazandıracak? Tüm bu soruların cevaplarını kafanızda oluşturduysanız artık yola çıkıp bir şeyleri başarma zamanı gelmiş demektir. Sosyal girişimciliği, normal bir iş modelinden ayıran en önemli fark ihtiyaçlar doğrultusunda ortaya çıkmış olmasıdır. İş modelleri daha çok finans konusunda odaklanırken, bu yeni iş modelinde toplumun yararı ve ihtiyaçları ön plandadır. Sosyal girişimcilik iş modelleri örnekleri ise şunlardır:

•  Bir Al Bir Ver ile sattığınız her bir ürün için ihtiyaç sahiplerine bir ürün bağışlayabilirsiniz.
• Çapraz Sübvansiyon ile ihtiyaç sahipleri o ürünü ücretsiz ya da olabilecek en düşük fiyatla alabilir. Diğer müşterilerinize ise normal ya da yüksek fiyattan satabilirsiniz.

Geleceğin iş modelleri hakkında sizlere aktardığım bilgiler güncelliğini koruruken değişimle birlikte ortaya tabii ki yenilikler de çıkacaktır. Bizler de bu noktada süreci yakından takip etmeli ve değişime ayak uydurarak başarıyı yakalamalıyız.

 Nurefsa Ağır