ECZ. NİLHAN UZMAN İLE FIP DEVELOPMENT GOALS

FIP Neyi Amaçlar?

Öyle bir dünya olsun ki bu dünyadaki herkes ilaçlara ve farmasötik bakıma güvenli bir şekilde erişebilsin vizyonuyla amaçlar belirlemiştir ve bu dünyaya ulaşmak için bu amaçlarla çalışmaktadır.

Bu vizyona gelmek için eczacılık uygulamalarını geliştirmeye çalışır.

Eczacılık eğitimini geliştirmek, daha inovatif ilaçlar üretmek için çalışır.

Vizyona Ulaşmak İçin 21 Tane Hedef Belirlenmiştir

Dünya, “Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri” ile kalkınmaya çalışıyor. FIP de sağlığı kalkındırmak ve geliştirmek için sürdürülebilir kalkınma hedeflerini eczacılığa uygulamıştır.

Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nde sağlık merkezdedir. Birleşmiş milletler bu hedeflerde ilerlemenin ölçülmesi için indikatörler belirlemiştir. Eczacıların varlığı da bu indikatörler arasındadır. Yani eczacılar olarak Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nde rolümüz büyük.

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre,

“Dünyadaki tüm sağlık sorunlarının

%80’i birinci basamak sağlık hizmetlerinde çözülebilir.”

Birinci basamak sağlık hizmetlerine eczacılığın katkısı çok büyük.  FIP, birinci basamak sağlık hizmetlerinin etkinliğini geliştirmek üzere Dünya Sağlık Örgütü ile anlaşma imzalamıştır.

Böylece FIP, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’ni ve Dünya Sağlık Örgütü’nün önceliklendirdiği kriterleri de göz önünde bulundurarak 2019 yılında FIP Kalkınma Hedefleri çalışmasına başlamıştır.

FIP, eczacılık uygulamalarını, eczacılık bilimini ve eğitimini bir araya getirmiştir. Ayrı ayrı değil tek bir çatı altında incelemiştir. Buna “One FIP” Development Goals demiştir.

2016 yılında işgücü alanında başlayan hedefleri, 2020 yılında eğitim, işgücü ve bilimi bir araya getirerek FIP Kalkınma Hedefleri yayınlanmıştır. Bu hedefler aynı zamanda TEBGK işbirliği ile türkçeye çevrilip Sağlık Bakanlığına sunulmuştur, FIP gerçekleştirdiği bu görevler ile kamuoyu gücünü kullanıp sorunlara dikkat çekiyor diyebiliriz. Belirlenen 21 hedef aynı zamanda Dünya Sağlık Örgütü ile pandemi güzel bir örnek. Hatta 2019 yılında WHO 13 tane 2020 yılında uğraşacağı global tehdidi belirlemişti ve bunlardan biri pandemiydi.

Hedefleri koyduğumuz zaman onlara ulaşmak adına bir takım araç ve kaynaklar gerekiyor. FIP ile global ölçekli anket benzeri mekanizmalar ve hedeflere ulaşıldığını gösteren indikatörler geliştiriyor, bu sayede hedeflerimizin başarısını ölçebiliyoruz. Bahsettiğimiz 21 hedef ise kendi içerisinde Workforce, Practise ve Science alt başlıkları ile değerlendiriliyor.

1.   Akademik Kapasite olarak geçen ilk hedef, eczacılık eğitimi için global uygulama politikaları ile eczacılık iş gücünü kaliteli bir şekilde oluşturmayı içinde barındırıyor. Bunu gerçekleştirebilmek için her ülkenin akademik eğitim alt yapısının olması hedefi de buna dahil.

2.   Erken Kariyer Eğitimi Stratejisi olarak geçiyor. Bu hedefe göre ülkeler yeni mezun bir eczacıyı yönlendirecek eğitimlerin koymuş olmalı, ülkeler yeni mezun eczacıların eğitimi ile ilgili altyapı olup olmadığına dikkat etmelidir.

3.   Kalite Güvencesi hedefi ise eczacılık eğitim sistemi kaliteli mi konusunu sorguluyor. Konu, içerisinde akredite eczacılık eğitimini bunun yanı sıra farmasötik araştırmalarının kaliteli ve güvenilir olması gerektiğini de kapsıyor.

4.   Uzman Gelişimi eczacıların alanında uzmanlaşması ve buna dair eğitim altyapısı gerekliliğidir. Ülkemizde bu hedefe dair yapılan güzel bir örnek ise Eczacılıkta Uzmanlık Sınavıdır.

5.   Yetkinlik Geliştirme eczacıların mesleki yeterliliklerinin çerçevelendirilmesi ve tüm eczacıların bu yeterliliklere sahip olarak mezun olması gerekliliğidir. Aynı yeterlilik şeması diğer farmasötik alanlar içinde oluşturulmalıdır.

6.   Liderlik Gelişimi ise eczacıların dünya çapında gerek farmasötik araştırmalarda gerekse diğer çalışma alanlarında, belirli stratejiler ve programlar ile liderlik becerilerine sahip olmalarını aynı zamanda onların gelişmesini konu alır. Eczacıların global ölçekte hasta merkezli ve diğer sağlık çalışanları ile entegre bir sağlık hizmeti vermesini, buna yönelik bilimsel çalışmalar oluşturulmasını hedefler.

7.   Entegre Servisleri Geliştirmek, sağlık sistemi dünyada doktorlar, hemşireler gibi diğer meslekler ile beraber işleyen bir mekanizmadır. Sekizinci hedef bu iş birliği içerisinde eczacının gücünü ve yerini güçlendirilmesini, buna dair bilimsel araştırmalar yapılmasını hedefler.

8.   Diğer Meslekler ile Çalışmak sadece sağlık mensupları ile değil diğer mesleklerle de iş birliği içerisinde çalışılmasını, meslekler arası eğitim alınması için gerekli sistemlerin varlığını ve uygulamalarını denetleyen hedeftir. Bu hedef bazında ülkelerden, disiplinler arası araştırmaların olduğuna dair göstergeler beklenir.

9.   Sürekli Mesleki Gelişim Stratejileri ülkelerin mesleki gelişime dair politikalarının olmasını hedefler. Meslek içerisinde olan eczacılar veya bilimsel araştırma yapan eczacıları geliştiren ve ihtiyaca cevap veren eğitimleri alması bu konuda önemlidir. İngiltere' de eczacıların belirli bir süre sonra girdiği ve meslekî bilgilerini güncelledikleri sınav bu hedefe örnek gösterilebilecek bir sistemdir.

10.Eşitlik ve Adalet maddesi dünyadaki eczacılık eğitiminin eşitliğini, toplumdaki tüm bireylerin eczacılık hizmetine eşit şekilde ulaşmasını ve ülkelerin bilimsel araştırma ve geliştirme sistemlerine eşit şartlar altında yürütebilmesi gerekliliğinin altını çizer.

11.Etki ve Sonuçlar: Eczacılığa bir sistem getirmek istiyorsak öncelikle kanıtlar sunmalıyız. Sağlığın geliştirilmesi üzerindeki eczacılığın işgücünü belirlemeliyiz. Bunun için de sağlık ekonomisi araştırmaları en büyük paydaşlarımızdan biridir. Pratik tarafında ise sağlık çıktılarının kalitesinin ve sürdürülmesi ile ilgili kanıtlar ve etkiler sorgulanmalıdır. Bunun en büyük örneği ise ilaçların etkinliği, tedariği ve zamanında erişmesi ve güvenli olması, ekonomik olması gibi stratejilerin olması ile eczacılığın etkisi ve sonuçları gösterilebilir olur.

12.Veri (BigData): Eczacılığın da kendi verileri olmalıdır. Ülkenin eczacılık ile ilgili topladığı veriler var mı buna göre stratejilerini belirliyor mu bunlar iki önemli kriterdir. Mesleğin farklı alanlara yönelmesi için farklı stratejiler var mı sorusunun TEB tarafından araştırılması ülkemizdeki veri toplama ve strateji oluşturma örneklerinden birisidir. Eczacıların verilen hizmette hastalardan topladığı bilgileri kullanabilmesi veri bazlı karar verme stratejilerine dahildir.

13.Politika iyileştirilmesi: Eczacılık iş gücünün geliştirilmesi, uygulamalarının geliştirilmesi ve kanıt bazlı olması için politikaların olması ve mevzuatın varlılığını gerektirir.Ülkelerin araştırma önceliklerinin eczacılık öncelikli olabilmesi için ülkelerin politikalarını bu yönde belirlemeleri gereklidir.

14.İlaç uzmanlığı: Eczacıların uzmanlığını uygulayabilmesi için gerekli pratikler ve stratejilerin varlığı ve ilaçlarla ilgili bilim temelli eğitimlerin verilmesi eczacılığın daha iyi bir noktaya taşınması ve eczacıların bilim insanı kimliğinin ön plana çıkarılması ile bu hedefin temelidir.

15.İnsan Merkezli Bakım: Odağımızın ilaç değil de hasta olması ile ilgili eğitimlerin varlığı ve diğer sağlık paydaşlarıyla birlikte hasta odaklı bakım hizmeti sağlanmasının gerekliliğini vurgulayan hedeftir.

16. Bulaşıcı Hastalıklar: Bu konuda yeterli eğitimin sağlanması ve farmasötik bakım ve ilaç hizmeti verebilecek bir sistemin mevcut olması gereklidir. Hastalıkların önlenmesi, takip edilmesi, eylem planı varlığı, ilaçların optimize edilmesi pratikte uygulanması bu hedefe ulaşmayı sağlar. Yeni tedavilerin geliştirilmesi ve önleyici tedavilerin geliştirilmesi aşamasında ülkemizdeki eczacıların rolünün olmasını hedeflemektedir.

17.Antimikrobiyal Yönetim: Dünyada bir çok bakteri antibiyotiklere direnç geliştirmiştir ve bu da hasta sağlığını tehtit eden bir durumdur. Bu konuda eğitim sistemi ve farkındalığının varlığı çok önemlidir.Direnç gösteren bakterileri tedavi etmek veya direnci ortadan kaldırmak için ülkelerin stratejilerinin ve politikasının olması beklenir.

18. İlaca, Tıbbi Cihazlara ve Farmasötik Hizmetlere Erişim: Erişimi sağlayacak ve arttıracak sorumlu ve yetkin eczacıların varlığı ve erişimi arttırabilmek için kalite standartlarını önemseyecek eczacıların ve sistemlerin olması çok önemlidir. En basitinden ilaç fiyatlandırması ilaca erişimin bir örneğidir.

19.  Hasta Güvenliği: Hasta güvenliğini sağlayacak stratejilerin varlığı ve eczacıların advers olay raporlaması, kalite güvence mevzuatlarının varlığı bu hedefin önemli bir kısmını oluşturur.

20.Dijital Sağlık: Dijital dönüşümü karşılayak eczacıların varlığı ve ülkedeki dijital okur-yazar eczacı oranı bu hedefe ulaşmada çok önemlidir. İlaç geliştirme ve bilimsel araştırmada da dijital sağlık kullanılmalıdır.

21.Eczacılıkta Sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir eczacılığın eczacılığı yapabilecek iş gücünün olması ve buna yönelik eğitimin varlığı hedefin temelini oluşturur. Çevrenin sürdürülebilirliğini sağlamak ve eczacılık mesleğinin sürdürülebiliriği iki farklı ele alınan noktadır. İlaçların atıkları ve geri dönüştürülmesi çevreye örnek iken, sürekli yeni hizmetler veren eczacının meslek hakkını alabilmesi de eczacılığın sürdürülebilirliğine örnektir.

FIP Bu Hedefleri Uygulamak İçin Neler Yapıyor?

Dünya’da kendine üye olan birlikleri destekleyer.

1-Bölgesel yol haritaları belirler. Bölgelerde temsilciler seçerek ve ihtiyaç analizlerini yaparak bu yol haritalarını izlerken ihtiyacı olan kriterlere erişimini sağlar.

2-Bölgesel temsilcilerin önemli olan hedeflerin alt başlıklarını (workforce,practice,science) seçerek, seçtiği hedeflere odaklanmasını sağlar.

3- FIP’in tüm verileri topladığı veritabanı olan Global Pharmaceutical Observatory ile etki gösterip bir sonuç oluşturmayı hedeflerler.